SZTUKA POLSKA
POWOJENNA
- Omówieniena podstawie życiorysu Wróblewskiego.
Andrzej Wróblewski /1927-57/
- ObrazyWróblewskiego są kolejnym ogniwem w ciągłości tradycji,reprezentują sztukę zaangażowaną społecznie i politycznie,czułą na los człowieka i narodu, mają uniwersalną funkcję iformę czytelną w pełni również po za granicami Polski.
- Artystaurodził się w Wilnie w 1927 r. miał 12 lat gdy wybuchła wojna ijako dziecko przeżył śmierć ojca, który zmarł na atak serca,gdy do mieszkania wdarli się hitlerowcy.
- Uczyłsię w czasie wojny w tajnych kompletach.
- W1945 r. zamieszkał na stałe w Krakowie, otrzymał takżeświadectwo dojrzałości i zapisał się równocześnie na studiana Wydziale Malarstwa krakowskiej ASP (1945-52) i na WydzialeHistorii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego (1945-48).
- Należałdo generacji artystów urodzonych w Polsce przedwrześniowej.
- Przedwcześniedojrzali, najboleśniej doświadczeni wojną, która zabrała imdzieciństwo i młodość zaangażowani po wojnie w ważne dla krajuprzemiany, przeżyli w krótkim czasie momenty dezorientacjipolitycznej, najsilniejszy chyba w latach 1945-56.
- Dramatostatniej wojny znalazł odbicie w dziejach licznych artystów, aleszczególnym piętnem odcisnął się na sztuce polskiej i na całejjej kulturze.
- Sytuacjaw sztuce polskiej byłą znacznie bardziej złożona niż wpozostałych krajach.
- Większośćartystów, którzy wojnę przeżyli i podjęli się problematykę iformę swych dzieł sprzed wojny.
- Decydującygłos miała jednak przedwojenna awangarda, której przedstawicielebyli obecnie profesorami na wyższych uczelniach artystycznych, obokwybitnych indywidualnych osiągnięć, reprezentowali postawę –jak na nowe czasy – zachowawczą.
- Nakonserwatywną postawę dawniejszej awangardy zareagowali studenciKrakowa, którzy założyli ZespółSamokształceniowyZwiązku Akademickiego Młodzieży Polskiej przy kole Naukowym ASP,przewodził im Wróblewski.
- Równolegleze studiami i pracą w kole Samokształceniowym Wróblewski zajmowałsię krytyką sztuki i pracą popularyzatorską.
- Wlatach 1948 i 1949 powstały dzieła:
- Niebonad górami,
- Ziemia,
- Zatopionemiasta,
- Rybybez głów,
- Dworzecna Ziemiach Odzyskanych,
- Szoferniebieski,
- cyklRozstrzelań,
- Autoportret,
- Zabitymąż,
- MłodaPanna z bukietem.
- W1948 odbyła się I Ogólnopolska Wystawa Plastyków Nowoczesna wKrakowie oraz Wystawa Ziem Odzyskanych we Wrocławiu.
- Równocześnieodbywały się dwa zjazdy IV Zjazd Literatów Polskich w Szczeciniei IV Zjazd Delegatów ZPAP w Katowicach.
- Naoby dwu w toku dyskusji przyjęto metodę socjalistycznegorealizmujako jedynie słuszną dla literatury, sztuki i filmu.
- Sztukamiała pełnić funkcję wychowawczą, uczestniczyć w walceideologicznej i w walce o pokój, przedstawiać osiągnięcia nowegoustroju, propagować właściwe postawy ideologiczne i obywatelskie.
- W1949 roku na Konferencje Szkół Artystycznych w Poznaniu zaproszonostudentów z trzema pokazami prac i koła Samokształceniowegostudentów krakowskiej ASP, prac uczniów Tadeusza Kantora.
- Pokazzostał ostro skrytykowany, a Wróblewski i jego koledzy nazwani„neobarbarzyńcami” za prymitywizm.
- Realizmsocjalistyczny widziano jako kierunek rozwijający się na postawieśrodków wypracowanych przez realistów dziewiętnastowiecznych.
- Wszystkiepokazy prac studentów uznano za chybione.
- Sztuka„neobarbarzyńców” byłą sztuka aluzyjną, posługiwała sięcelowo formami uderzająco prostymi o chropowatym, zdystansowanymbrzemieniu.
Cykl Rozstrzelań
- Ukazywałokrucieństwa wojny.
- Docierałdo widza określonymi skojarzeniami wywołanymi tonacją barwna idrastycznymi deformacjami.
- RozstrzelanieVutrzymane jest w zimnej gamie barw, artysta celowo zastosowałzabrudzenia.
- Ciałaludzi wydają się brutalne bez względnie zniszczone.
- Silniejszymkontrastem działa postać małego chłopca – symbolu bezbronnościobrysowana czarnym cieniem.
- Środkisą sugestywne, działają gwałtownie, forma bardzo prostaskondensowana do maksimum.
- Punktemwyjścia dla artysty stała się dokumentacja zdjęciowa egzekucji zBydgoszczy.
Szofer błękitny
- Zaaranżowanyzostał w dwóch kontrastowych barwnych tonach: błękicie iczerwieni doprawionych srebrzystą bielą.
- Nacałość kompozycji składają się plecy szofera widoczne na tleprzedniej szyby samochodu, ginąca w oddali droga, ciężkie,czerwone niebo.
- Uderzanastrój pustki, motywy ciszy, samotności.
- Formysą uproszczone do granic możliwości, klarowne, zwarte.
- Wlatach 1950 i 1951 odbyły się dwie Ogólnopolskie WystawyPlastyki, na których po raz pierwszy w pełni zaprezentowany zostałrealizm socjalistyczny.
- Wtym samym czasie Wróblewski ogłosił na łamach prasysamokrytyczne uwagi i próbował dostosować się do postawionych wsztuce wymagań formalnych.
- Świadcząo tym:
- Młodzieżw walce o pokój,
- ZlotMłodzieżowy w Berlinie,
- ZMPobejmuje szefostwo nad lotnictwem.
- Jednakprace te nadal raziły krytyków zbytnią prostota i surowością.
- W1953 artysta ożenił się odtąd wiele jego prac poświęconychbyło scenom z życia rodzinnego (seria Matek,1955; Kitekpod krzesłem,1956).
- W1955 roku nastąpił przełom w polskiej plastyce, zrozumiano, żesocjalizm Ne powinien wyrażać się w formach narzuconychadministracyjnie, że nie istnieje „recepta na sztukę”, która z natury swej wymaga pewnej wolności.
- NaOgólnopolskiej Wystawie Młodej Polski w warszawskim Arsenale,zorganizowanej z okazji V Światowego Festiwalu Młodzieży iStudentów prace artystów były protestem przeciw realizmowi, ale iestetyce postimpresjonizmu w wydaniu kolorystów.
- Wróblewskiwziął udział w tej wystawie, ale nie zwrócił swoimi pracamiuwagi, choć to on przecież wyprzedzał wszystkie poszukiwania„arsenałowców”.
- Socjaliścimieli mu za złe awangardową formę i wraz z kolorystami stawili muzarzut prymitywizmu i epatowania widza brzydotą.
- Innikrytykowali go za zaangażowanie w socjalizm, za zbyt duży ładunektreściowy, za dydaktyzm.
- Artystabył wyizolowany ze środowiska, czuł się osamotniony corazczęściej chorował.
- W1956 r. namalował:
- Ukrzesowieni,
- Kolejkatrwa,
- Czaszkazielona,
- Pranie.
- W1957 r. odbył podróż do Jugosławii i powstały:
- Głowaz literami,
- Głowamężczyzny,
- CieńHiroszimy,
- Szofer,
- Zakochani,
- Skrzypce,
- Góry,
- Oni ona,
- Umarły.
- Wiosną1957 r. artysta zabłądził na wycieczce w Tatrach i zmarł.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz