Ruch klasyczno-romantyczny – Sztuka (wstęp)

SZTUKA

SPOJRZENIE NA SZTUKĘ KLASYCZNĄ I ROMANTYCZNĄ

• Architektura1750-1850 jest architektura historyzującą, nawiązującą doniektórych stylów minionych zarówno naśladując jak iinterpretując dowolne formy.
• Klasycyzmzwraca się ku przeszłości starożytnej i renesansowej, romantyzmzaś ku średniowiecznej.
• Wielejest dział o treściach fantastycznych, symbolicznych,metafizycznych.
• Tematyzaczerpnięte są z historii i mitologii starożytnej, literatury(Dante, Szekspir) folkloru, egzotyki krajów Wschodu.
• Dzieła,które cechuje rygorystyczny porządek kompozycji, które odznaczająsię spokojem, barwnością, upiększają kształty natury –reprezentują myśl klasyczną, znaną z dziejów sztuki starożytnejGracji i renesansu.
• Przykłady:
  • PorwanieSabinek,
  • Źródło,
  • Kościółświętej Magdaleny w Paryżu,
  • Kościółświętego Aleksandra w Warszawie,
  • TrzyGrację.
• Dzieła,o których zadecydowała głownie praca wyobraźni, silne przeżyciasą zazwyczaj nastrojowe lub pełne ruchu, niepokoju o atmosferzedramatycznej, to znów zagadkowej czy pełnej grozy to romantyzm.
• Budowajest oparta na silnych kontrastach, układy form są różnorodne,sposób wypowiedzi artystycznej bardzo oryginalny.
• Przykłady:
  • TratwaMeduzy,
  • Wysokiegóry,
  • Nocnemary,
  • Tassow domu wariatów,
  • Palmetw Londynie,
  • Marsylianka.

Porwanie Sabinek J.L.David

• Toscena z legendarnej przeszłości Rzymu.
• Polewalki zapełnione jest pięknymi postaciami kobiet i mężczyznzastygłych w postawach dramatycznych.
• Obrazsprawia wrażenie sceny teatralnej lub baletowej, wyszukane gesty,starannie zakomponowanie tak całości jak i poszczególnych części.
• Różnorodnośćkierunków została zdominowana i uspokojona przewagą silniedziałających poziomów.
• Gamajest jednotonowa, oparta na zestawieniach ugrów, bieli, brązówpotraktowanych lokalnie, unika się silnych kontrastów walorowych.
• Żadnatwarz nie zdradza silnych emocji, krew się nie leje, nikt nie jestranny.
• Artystadąży do uzyskania doskonałej harmonii, spokoju, do uniknięciawszelkich spięć.
• Sabinkisą aluzją do sytuacji w jakiej znalazła się Francja w czasierządów Robespierre
• Obrazpowstał w czasie Dyrektoriatu i miał nawoływać do pojednania ipokoju.
• Widocznajest analogia czasów starożytnych z historia współczesnąartysty.
• Treśćjest umoralniająca, artysta związał jakości estetyczne i moralnew jedno.
• Mimo,że David brał udział w rewolucji obraz powstał z dystansu,emocje zostały wyciszone.

Rozstrzelanie Powstańców Madryckich F. Goya

• Obrazangażuje drastycznością i okrucieństwem przedstawionej sceny.
• Mechanicznerytmu karabinów i postaci żołnierzy, jak bezduszny mechanizmgodzą w grupę bezbronnych powstańców hiszpańskich.
• Dominantajaskrawej bieli w zestawieniu z gorącą żółtą plamą ubraniacentralnej postaci i rozlaną plamą czerwonej krwi działa jakkrzyk w zimnej tonacji pozostałej części płótna.
• Tuforma wyraża emocje.
• Środkiartystyczne służą treścią pozaestetycznym.
• Najgłębszątreścią dzieła stała się scena, której Goya był świadkiem,przeżył ją.
• Dziełoto świadczy o bezpośrednim uczuciowym przeżyciu rzeczywistości.
• Celesą uniwersalne, humanitarne lecz pozbawione dydaktyzmu.
• Myślklasyczna i romantyczna nie tylko współistniały ze sobą w tymsamym czasie ale i przenikały się wzajemnie.
• Podobnezjawisko można zaobserwować w literaturze, jak również muzyce,choć tam widać przejście od form klasycznych do romantycznych.
• Ostrągranica między klasycyzmem a romantyzmem wyznaczył dopiero wiekXIX.
• WXVIII i na początku XIX w. współcześni nie dzielili klasycyzmu iromantyzmu na dwa odrębne zjawiska.
• Myślklasyczna i klasycystyczna oraz myśl romantyczna od początku epokiwystępowały razem, biegną równolegle, różnią się od siebielecz łączą się we wspólnych dokonaniach.

Arkadia koło Nieborowa /1778-1821/

• Założonaprzez kolekcjonerkę Helenę Radziwiłłówną.
• Arkadiareprezentuje gusta epoki.
• Wkrajobrazowym romantycznym parku wkomponowano w zieleń licznebudowle.
• Nadsadzawką strzeżoną przez Sfinksa i lwa umieszczono białaŚwiątynieDianyzjońskim portykiem, zamkniętą z przeciwnej strony półrotundą.
• Wnajwiększej komnacie krytej kopułą z alegorycznym wizerunkiemjutrzenki znajduje się ołtarz z wiecznie palącym się zniczem nanim w szkatule umieściła Radziwiłłówna pukle włosów swoichzmarłych córek.
• Nieopodalznajdował sięDomek Gotyckii NamiotRycerza:
• Winnych miejscach parku wzniesiono:
  • rzymskiakwedukt,
  • amfiteatr,
  • oryginalnycyrk do wyścigów na rydwanach.
• Zbudowanoteż:
  • JaskinieSybilli,
  • PrzybytekArcykapłana,
  • GrobowiecZłudzeń,
  • Wiejskiechatki Filomena i Baucydy,
  • DomekSzwajcarski.
• Najeziorze położona była WyspaTkliwych Uczuć z Ołtarzami Miłości, Przyjaźni, Nadziei,Wspomnień i Wdzięczności.
• Budowlebyły zdobione w sentencje łacińskie i cytaty znanych dziełliterackich.
• Zacisznekomnaty wypełniono zbiorami Chińszczyzny, Japońszczyzny,Starożytności.
• Wchatkach były kryształowe zwierciadła, meble o wyszukanychkształtach, drogocenne przedmioty.
• Wśródzieleni parku rozmieszczano rzymskie kapitele, sarkofagi i posągi.
• Namurawie pasły się kozy i owce.
• Powojei bluszcze oplatały sztuczne i prawdziwe ruiny.
• Księżna Radziwiłłówna w przebraniu greckiej kapłanki oprowadzała po parkulicznych gości oraz urządzała liczne festyny i bale.

ŹRÓDŁA RUCHU. BAROK I ROKOKO A KLASYCYZM I ROMANTYZM

• Ruchklasyczno-romantyczny zaczął się najwcześniej w Anglii iNiemczech z w przygotowaniu gruntu pod jego rozwój nastąpiłorównież we Francji już XVII w.
• Nurtklasyczny w sztuce francuskiej w XVIII w. był rysem narodowychupodobań znajdujących wyraz w czystych kształtach, widealizowaniu form natury preferowaniu reguł i intelektualnegoporządku nad wybujałą wyobraźnią i uczuciowość.
• ProtestanckaAnglia niechętna przepychowi baroku hołdowała architekturze palladiańskiej.
• WAnglii już na początku XVIII w. powstałą moda na wiejskiepałacyki inspirowane willami Palladia.
• Długopopularna byłą też architektura gotycka.
• ZasługąAnglii jest stworzenie na początku XVIII w. krajobrazowych parków.
• Myślromantyczna ma dość silne podstawy w baroku rokoku.
• Wieledzieł malarstwa romantycznego posługiwało się środkamiartystycznymi podobnymi do barokowych a romantyczna fascynacjaWschodem zaczyna się w rokokowym zainteresowaniu odległymikrajami.
• Rokokoistnieje jeszcze w drugiej połowie XVII w.
• Ruchklasyczno-romantyczny w swych dojrzałych formach stanowił jednakopozycję w stosunku do rokoka.
• Wklasycyzmie i romantyzmie dzieło przestało mieć charakterelitarny i kameralny, uniwersalny – miało przemawiać do każdegoczłowieka.
• Sentymentalizmzostał zastąpiony gwałtownymi uczuciami w romantyzmie a wklasycyzmie wyrafinowanie, intelektualnym chłodem.
• Silnabyłą reakcja przeciw rokokowemu erotyzmowi i amoralności.
• Bohaterromantyczny i klasyczny to człowiek wielkich idei i spraw.
• Wklasycyzmie cnotliwy i niewzruszony a w romantyzmie rozdartywewnętrznie, angażuje się po stronie prawdy i wolności.