Sztuka Wczesnego Chrześcijaństwa
WARUNKI ROZWOJU SZTUKI
Dzieje
- Religia chrześcijańska szybko rozpowszechniła się na terenach cesarstwa rzymskiego.
- Najwcześniej gminy chrześcijańskie założono w:
- Jerozolimie,
- Efezie,
- Antiochii,
- Damaszku
- Smyrnie,
- Rzymie,
- Egipcie.
- Dykt mediolański wydany przez Konstantynopola w 313r. wprowadził równo uprawnienie chrześcijańskiej religii, która zaczęła być religią panującą.
- Od 392 Teodozjusz Wielki zakazał kultów pogańskich i chrześcijaństwo rozpowszechniło się w całej Europie.
SZTUKA
- Do najstarszych dzieł należą malowidła katakumb i rzeźbione sarkofagi.
- Widza zaskakuje oczywiste podobieństwo tematyki i formy artystycznej do świeckiego malarstwa i rzeźby rzymskiej.
- Te same środki wyrazu i formy dekoracyjne:
- kwiaty,
- owoce,
- winogrona,
- pawie,
- gołębie,
- syreny mitologiczne np. Eros i Psyche.
- Nowe treści religijne ubierano w starą tradycyjną formę, w konsekwencji dawne motywy i tematy nabierały nowego ukrytego znaczenia.
- W ten sposób powstał język symboli, gdzie:
- mit o Erosie stał się symbolem miłości Boga do duszy ludzkiej,
- paw – symbol nieśmiertelności,
- pasterz niosący owieczkę na ramionach – symbol Jezusa jako Dobrego Pasterza,
- ryba – symbol chrześcijaństwa,
- okręt – wędrówka ziemska ku przystani nieba,
- kotwica – symbol nadziei i oparcie w Bogu,
- światło świecy – symbol oświecenia wiarą w Chrystusa, światłość świata,
- krzyż – symbol zbawienia.
- W malarstwie występują często postać modlącego się, stojącego z wzniesionymi rękoma – oranta, orantki.
- Architektura sakralna rozwijała się od IV w.
- Wiele świątyń pogańskich zamieniano na kościoły.
- Te świątynie wzniesione od podstaw były budowane na planie prostokąta z przedsionkiem, podzielonego za pomocą filarów na trzy lub pięć części – naw, miały czasem nawę poprzeczną, tworzył się w tedy plan krzyża łacińskiego o ramionach różnej długości.
- Nawę główną, środkową kryto dwuspadowym dachem a boczne pulpitowym.
- Na osi kościoła, w końcu nawy głównej – prezbiterium zakończone półkolistym zamknięciem apsydą przeznaczono dla duchowieństwa.
- Nawa środkowa była dwa razy wyższa i szersza niż boczne, jest to zasada charakterystyczna dla typu kościoła bazylikowego.
- Bazyliki chrześcijańskie np. – niezachowany kościół św. Piotra w Rzymie, istniejące San Paolo Furio le Mura, Santa Maria Maggiore (przebudowany).
PODSUMOWANIE
- Wczesna sztuka chrześcijańska miała funkcję wyłącznie użytkową i ideową, przekazywała i utrwalała w pamięci wiernych treść wiary i służyła celom liturgicznym (obrzędowym).
- Wszystkie kraje europejskie, które przyjęły chrześcijaństwo, przyjęły je wraz ze spuścizną antyku grecko – rzymskiego i całą skomplikowaną symboliką wypracowana w pierwszych wiekach.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz