Już od początków dziejów człowieka pojawiła się tendencja do tworzenia obiektów, które miały pełnić funkcje przede wszystkim estetyczne i symboliczne. Piramida miała nie tylko ukryć ciało zmarłego faraona, ale także zachwycać doskonałością geometrycznej formy iw sposób symboliczny odtwarzać wiązkę słonecznych promieni. Bogate malowidła w pieczarze w Lascaux służyły ozdobieniu ścian i zarazem zabiegom magiczno-symbolicznym, które miały zapewnić powodzenie myśliwym.
Przez wiele stuleci próbowano określić czym jest sztuka. W starożytnej Gracji za sztukę (gr. téchne) uznawano wszystko, co człowiek wytwarza według określonych reguł:sztuką było zarówno zrobienie butów czy stołu, jak napisanie wiersza lub tragedii. W wiekach średnich za prawdziwe, wyższe sztuki (tzw. sztuki wyzwolone) uważano wyłącznie te umiejętności, które nie wymagają wysiłku fizycznego, między innymi sztukę wymowy, arytmetykę, geometrię, astronomię i muzykę. Gdy wytwarzanie łączyło się z pracą ludzkich mięśni, mówiono raczej o rzemiosłach. Wielkie osiągnięcia malarzy, rzeźbiarzy i architektów renesansu spowodowały, że pojęcie sztuki znacznie się rozszerzyło. Wreszcie w XVIII stuleciu powstała koncepcja tzw. sztuk pięknych, do których zaliczano: poezję, wymowę, taniec, muzykę, architekturę, rzeźbę i malarstwo – przez sztukę zaczęto rozumieć przede wszystkim wytwarzanie piękna.
Efektem pracy artysty są dzieła sztuki. Przypadkowo ułożone owoce tylko cudownym zbiegiem okoliczności mogą być źródłem przeżyć estetycznych. Potrzebna jest celowa praca malarza czy fotografika, polegająca na wyborze,układzie (czyli kompozycji) form, wykorzystaniu światła,odpowiednich kolorów czy też linii. Dopiero w tedy możemy mówić o dziele sztuki i wywoływanych przez nie przeżyciach estetycznych.
Sztuka nie znosi przypadków. Jest wynikiem aktu twórczego, który polega na (czasem nie w pełni uświadomionej) decyzji artysty. Oto z nie zliczonej ilości form, brył, linii, barw, słów, dźwięków lub ruchów wybieram właśnie te i nadaję im w określonym celu pewien prządek.
Definicja Władysława Tatarkiewicza określa dzieło sztuki jako odtwarzanie lub konstruowanie form lub wyrażanie przeżyć w taki sposób, że efekt tych działań może zachwycać, wzruszać lub wstrząsać. Do tej definicji pasują dzieła sztuki różniące się od siebie za równo ze względu na charakter (sztuki plastyczne, których efektem są konkretne, materialne obiekty; sztuki oparte na dźwięku i słowie,takie jak muzyka czy poezja; sztuki znajdujące się na pograniczu tych dwóch sfer: teatr, taniec, film), jak i ze względu na stosunek do rzeczywistości. Dzieło sztuki nie tylko bowiem odtwarza to co jest, ale także może tworzyć to, co nie istnieje.
Od starożytności uważano, ze sztuka jest naśladowaniem (gr. mimesis)rzeczywistości. Malarz, rzeźbiarz, poeta, muzyk, aktor czy tancerz imitują po prostu naturę.
Pierwsza z tej naśladowczej (mimetycznej) funkcji wyzwoliła się muzyka. W XX w.Od natury zaczęły się też odwracać plastyczne. Pojawiło się zjawisko sztuki abstrakcyjnej, całkowicie oderwanej od rzeczywistości. Jeśli tradycyjnie uważano, że na dzieło sztuk i składają się nierozerwalnie połączone forma i treść, to praca malarza abstrakcjonisty ogranicza się do samej gry form, które jednak mają w pewien sposób wyrażać stany ducha artysty i wywoływać przeżycia estetyczne u wiedza.
Cele sztuki
Już w starożytności sformułowano podstawowe cele sztuki: ma ona uczyć (łac. docere), poruszać (movere) i sprawiać przyjemność (delectare). Wiązało się to z ówczesnymi koncepcjami władz duchowych człowieka, na które miał się składać: rozum, wola i namiętności. Sztuka powinna więc działać na rozum i wykorzystywać namiętności, po to by wpływać na ludzkie postępowanie (wolę). W rożnych epokach na plan pierwszy wysuwały się różne funkcje sztuki. Raz dominował dydaktyzm (docere), innym znów razem górę brały elementy ekspresyjne (movere) lub służące przyjemności (delectare).
Ekspresja
ekspresja w najszerszym znaczeniu to siła wyrazu, wpływ, który wywiera dzieło sztuki na odbiorcę. Można też mówić o ekspresji w sensie wyrazistych środków artystycznych użytych przez artystę w celu przedstawienia swoich przeżyć, poglądów, swojej wizji świata.
Składniki dzieła sztuki
Na dzieło sztuki składają się treść i forma. Treść to idee przekazywane przez dzieło, forma zaś jest tym, co bezpośrednio dane zmysłom(kształty, barwy, układ,części, czyli kompozycja). Wyróżnienie tych dwóch warstw dzieła jest czysto umowne, w gruncie rzeczy treść i forma są ze sobą ściśle powiązane – treść zostaje wyrażona przez formę, forma zaś objawia się dzięki treści.
Sztuka figuratywna i abstrakcyjna
Sztuka figuratywna(inaczej przedstawiająca) to sztuka, która odtwarza formy świata materialnego (nawet te zniekształcone, np. Odwołujące się do wizji lub marzeń sennych). Sztuka abstrakcyjna (inaczej:nieprzedstawiająca) to sztuka oderwana od konkretnych obiektów świata materialnego (stąd nazwa: z łac. abstrahere ‚odrywać’) polegająca na czystej kompozycji linii, barw czy brył.
Kolory zasadnicze
kolorami zasadniczymi nazywamy czerwień, żółcień i błękit, z których uzyskuje się barwy pochodne (żółcień+błękit=zieleń;żółcień+czerwień=pomarańcz; błękit+czerwień=fiolet.)
_______________________
Treść: Człowiek – Twórca kultury; Z. Majchrowski, K. Mrowcewicz, P.Sitarski, D. Szwarcman
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz