Sztuka XX wieku – Podsumowanie

PODSUMOWANIE WIADOMOŚCI O SZTUCE XX WIEKU

WSPÓLNE CECHY, POWIĄZANIA MIĘDZY RUCHAMI ARTYSTYCZNYMI, SZKOŁAMI

• Powiązaniamiędzy kubizmem o futuryzmem byłą to równoległość odkryć iwymiana doświadczeń nie zaś zapożyczenia.
• Możnazauważyć wiele wspólnych cech w ideologii ruchu futurystycznego idadaistycznego np. podobna gwałtowność wystąpień, pragnieniezerwania z tradycją, elementy destruktywne niektórych działań,chęć walki i wolność artystycznego działania posunięta doanarchii, różnią się tylko stosunkiem do cywilizacjitechnicznej, afirmowanej w futuryzmie, wykpionej przez dadaistów.
• Wielepodobieństw łączy ruch Dada z nadrealizmem:
  • cechywspólne to poczucie całkowitej wolności i dowolności poczynańi podobna rola podświadomości, wyobraźni, fantazji w procesietwórczym, wyzwolenie absurdu,
  • dadacelowo posługiwał się kpiną, nonsensem, uprawiał „antysztukę”by obrazić opinie społeczną, natomiast nadrealizm traktowałsztukę serio, miał ambitne cele naukowe,
  • wobydwu ruchach artystycznych spotykamy podobne rozwinięciatechniczne kompozycji:
    • kolaże,
    • montaże,
    • asamblaże,
    • przedmiotygotowe.
• Powiązaniaistniały również między konstruktywizmem, Bauhausem ineoplastycyzmem:
  • wszystkiepreferowały sztukę abstrakcyjną,
  • dziełamalarskie, rzeźbiarskie, architektura, dzieła użytkowe byłyprzeznaczone do pełnego rozwoju osobowości człowieka, dowzbogacenia duchowego i stworzenia warunków dogodnego życia.

MALARSTWO A INNE DZIEDZINY SZTUKI

• Odimpresjonizmu malarstwo odgrywało szczególna rolę w dziejachsztuki jako dziedzina stwarzająca pozostałym pewne perspektywy kunowemu.
• WXX wieku decydująco na wszystkie dziedziny sztuki wpłynąłkubizm.
• Olbrzymibył wpływ malarstwa Kandinsky’ego nie tylko na własneśrodowiska konstruktywistów ale i na Bauhaus oraz inne szkoły ikierunki zachodnie.
• NeoplastycyzmMondriana oddziałał na konstruktywizm, Bauhaus, nowoczesnąarchitekturę – poprzez działalność członków grupy De Stijl.
• Rewolucjanadrealistów odwróciła uwagę od przeważającej wdwudziestoleciu geometrycznej abstrakcji, od sztuki użytkowejskierowała ja znów ku wnętrzu człowieka, ku jegoniepowtarzalności, jedyności i związała malarstwo nie tyle zinnymi dziedzinami sztuk ile z psychologią i z psychiatrią.

CZAS – PRZESTRZEŃ – RUCH W SZTUCE

• Wpewnych okresach, stylach, w twórczości niektórych artystówwidać szczególne zainteresowanie problemem ruchu, a zarazem takżezagadnieniem czasu i przestrzeni.
• Jużw grocie Lascaux ukazywano zwierzęta w ruchu, w pędzie.
• Okresklasyczny w Grecji zapoczątkował badania nad mechanizmem ruchuludzkiego ciała.
• Okreshellenistyczny wiązał ruch z emocjonalnymi stanami czy tragicznymisytuacjami (Laokoon).
• Wbaroku ruch był wyrazem dramatycznych, ekstatycznych treści,przejawem witalnej siły i bujnej natury rozradzającego sięświata, impresyjna migawkową naturą codzienności.
• Ruchimpresjonistyczny to uchwycenie zmienności światła, głownie wjego ulotnych zjawiskach świetlno-barwnych, przy statycznymtraktowaniu przestrzeni i eksponowaniu upływającego czasu.
• Futuryzmpragnie ukazać istotę samego ruchu kosztem struktury i stałychgranic przedmiotu.
• Symultanizmkubistyczny wynikał z ukazania samego procesu czasowego w poznaniuprzedmiotu.
• Futuryzmukazał w nowy sposób ciągłość ruchu w czasu-przestrzeni, przyczym ruch pojmowany był zawsze dynamicznie – jako gwałtowny,szybki, wykonywany przez ciało.
• RuchDada wprowadzając kompozycje kinetyczne, wniósł do sztuki jużnie złudzenie, wrażenie, analizę zasady ruchu, a całkiemdosłowny fizyczny ruch, wykonywany przez owe kompozycję.
• Wkompozycjach geometrycznych stworzono złudzenie ruchu w czasie iprzestrzeni opierając się na doświadczeniach fizyki optycznej.
• Wmalarstwie XX wieku spotkać można różny stosunek do przestrzenii płaszczyzny.
• Kierunkiabstrakcyjne zerwały i z iluzją i z sugestią przestrzeninatomiast iluzjonizmem przestrzennym posługiwał się nadrealizm.
• Doprzestrzennego iluzjonizmu powróciły pop-art. i hiperrealizmkopiujący najdokładniej fotografię.
• Architekturaweszła w nowe związki z przestrzenią dzięki zastosowaniuswawolnego planu, przenikających się płaszczyzn i brył,powiązania budowli z przestrzenią otaczającą.
• Wrzeźbie zrezygnowano z zamkniętej brył w otaczającej jąprzestrzeni, przestrzeń stała się tworzywem kompozycyjnym,współprzenikając z elementami z formy kreowanej.

INSPIRACJE SZTUKI XX WIEKU

• Nietylko sztuka egzotyczna miała wpływ na artystów XX wieku, ważnąrolę odegrała sztuka ludowa, zwłaszcza drzeworyty, w twórczościekspresjonistów niemieckich,
• Artystówrosyjskich w początkowym okresie konstruktywizmu, w dokonaniachpolskich grup Rytm, Ryt, Formiści.
• Ekspresjoniścipowrócili do tradycji średniowiecznych renesansowych malarstwa,rzeźby i grafiki niemieckiej.
• Architekci,szkoła Bauhaus, grupa Der Stijl nawiązywali do greckich powiązańmiędzy sztuką, matematyką a filozofią, dosłownie stosujączłoty podział.
• P.Picasso i nadrealiści czerpali z całego dorobku ludzkiej kultury,zwłaszcza europejskiej, zarówno w zakresie formy jak i tematów,treści.
• Inspirowalisię słynnymi dziełami dawnych mistrzów (Dali).
• Wpopular arcie i hiperrealizmie również nawiązywano do dawnychmistrzów.
• Wsztuce XX wieku można spotkać wiele ironicznych, humanistycznych,czy wulgaryzujących interpretacji dawnych dzieł np.:
  • DuchampaMonalisaz wąsami,
  • Dalegoposąg Wenusz Milo z szufladkami,
  • AlainaJacqueta Śniadaniena trawie.

SZTUKA A TECHNIKA, NAUKA, MASZYNA

• Kubizmwpłynął na prostotę dzieł, geometryzm płaszczyzny i brył wmalarstwie i architekturze.
• Futuryzm– sztuka miasta – wielbił maszyny cywilizacje, postęptechniczny, piękno mechanicznych twórców.
• Uważał,że istotą czasów, w których żyjemy jest szybkość, pęd,dynamiczny ruch, który tworzy naturalne środowisko współczesnegoczłowieka.
• Bauhausi konstruktywizm położył olbrzymie zasługi w poszukiwaniupowiązań sztuki z przemysłem.
• Neoplastycyzmwraz z konstruktywistycznym odłamem architektury propagowałskrajny funkcjonalizm, a projektowanie odbywało się na podstawienowoczesnych materiałów i wynalazków konstrukcyjnych imateriałowych.
• Geoplastycyi Le Corbusier łączyli zagadnienie sztuki i matematyki, stosowalizłoty podział.
• Powiązańmiędzy sztuką a matematyką (i muzyką) doszukiwali się artyścifrancuskiej grupy Section d’Or.
• Wodmienny sposób interesował się nauką nadrealizm, wraz zewspółczesną psychologią objął swym zasięgiem poważnych badańniedocenioną dotąd sferę ludzkich doznań.
• Zcywilizacji i maszyny kpił sobie dadaizm.
• Absurdalnemaszyny Dada to jednak coś więcej niż tylko żart, towyciągnięcie wniosków z okrucieństwa światowej wojny, w którejmaszyny i w ogóle wynalazki techniczne po raz pierwszy stały sięzagrożeniem dla ludzkości.

UWAGI KOŃCOWE O SZTUCE XX W.

• SztukaXX w. miała charakter międzynarodowy.
• Przyczyniłysię do tego środowiska skupiające artystów ze wszystkich krajówEuropy, szybkość przenoszenia się z miejsca na miejsce i wymianyinformacji, znajomość sztuki wszystkich czasów i kultury, podróżeartystyczne wybitnych twórców.
• Rolęcentrum artystycznego odgrywało przede wszystkim środowiskoparyskie m.in.:
  • Écolede Paris,
  • GrupyCerchet Carré (koło i kwadrat),
  • AbstractionCreation,
  • pismoEspirt Nouveau.
• Funkcjęawangardowego centrum pełnił Bauhaus, gdzie z Niemcami spotkalisię Rosjanie, Holendrzy, Francuzi, Szwajcarzy.
• Silnebyło środowisko holenderskich i belgijskich artystów zgrupowanychwokół czasopisma De Stijl.
• Ruchdadaistyczny i nadrealistyczny objął swym zasięgiemprzedstawicieli nie tylko krajów Europejskich.
• Cechycharakterystyczne sztuki od secesji do dziś:
• charakter,zasięg międzynarodowy,
• wielośći różnorodność kierunków, prądów, ugrupowań, szkół,środowisk, powstanie nowego zjawiska-ruchów artystycznych,
• wpływsztuki egzotycznej,
• powiązaniesztuki z techniką i nauką,
• odmiennystosunek artystów do problemu czasu i przestrzeni,
• łączeniew całość różnych dziedzin twórczej działalności wposzczególnych ugrupowaniach w ruchach artystycznych: plastyki,muzyki, teatru, filmu, literatury,
• narodzinyi rozwój sztuki abstrakcyjnej.