Sztuka XX wieku – Ekspresjonizm cz. II

EKSPRESJONIZM cz. II

EKESPRESJONIŚCI MEKSYKAŃSCY

Diego Riwiera /1886-1957/

• Postudiach w Meksyku odbył podróż do Europy (1906-21).
• Wróciłdo kraju z gotowym już programem stworzenia narodowej szkołymalarstwa, opartej na tradycjach sztuki Majów, Azteków, sztucehiszpańskiej, ludowej (drzeworyty).
• Pierwszewielkie malowidło stworzył w 1922 r. dla uniwersyteckiego teatru wBoliw.
• Następnienamalował freski dla Sekretariatu Stanu Wychowania Publicznegoprzedstawiające pracę meksykańskiego ludu i sceny rewolucji(1923-28).
• Freskidla Państwowej Szkoły Rolniczej w Chapingo:
  • Śpiącaziemia,
  • Zbiórowoców,
  • Tworzeniesię,
  • Chaos,
  • Zapata,
  • Montanos.
• Formysą zawiłe, miękkie, silnie uproszczone, modelunek bryły lekki.
• Treścimalowideł są tajemnicze, związki człowieka z żywiołami, zziemią, stawanie się, życie, narodziny, śmierć.
• WPałacu Narodowym w Meksyku (1929-34 i 1946) powstały malowidła otreści historycznej ukazujące dzieje ziemi meksykańskiej od scenprzedstawiających życie Azteków poprzez podbój przez najeźdźcówhiszpańskich Az po czasy współczesne.
• Innejego prace to:
  • malowidłaścienne w Pałacu Sztuk Pięknych w Meksyku oraz dla InstytutuSztuki w Detrait i Szkoły Sztuk Pięknych w San Francisco,
  • mozaikidla miasteczka uniwersyteckiego w Meksyku.
• Jegohistoryczne malowidła i mozaiki nawiązują do tradycji reliefówprekolumbijskich i baroku w meksykańskiej architekturze.

Josē Chemente Orozco /1883-1949/

• Byłmalarzem ludu, dziejów narodów, rewolucyjnych przemian.
• Jegosłynne monumentalne dzieła to:
• Dekorację:
  • Casade los Azulejos (1925),
  • NewSchool for Socjal Research w Nowym Jorku (1931),
  • PałacSztuk Pięknych w Meksyku (1934),
  • AmfiteatruUniwersytetu w Guadafajake (1937-39),
  • SaliReform w Narodowym Muzeum w Chapeceltepac (1948).
• Dziełate reprezentują sztukę gwałtowną, mroczną, żarliwą, pełnąsiły o uderzającym, bezpośrednim działaniu.
• Heroicznepostacie Orozca są symbolami buntu, walki, czynu i formy są ostre,gesty uwznioślone.
• WPrometeuszuświatło jest świetlną materią.
• WPłonącymczłowiekuz centrum kopuły Hospicio Cabana światło podkreśla, opisujębryłę.
• Obawymienione dzieł świetnie charakteryzują sens twórczościartystycznej, ogrom treści zwartej w pojęciu „ogień”,„posłannictwo”.
• Orozcobył jednoręki, miał poważną wadę wzorku a swe monumentalnerealizacje zaczął tworzyć w 40 roku życia.

David Alfaro Siqueiros /1896-1975/

• Odpoczątku związał swe malarstwo z działalnością polityczną ispołeczną, za którą był wielokrotnie więziony.
• Jegosztuka jest również bezkompromisowa i gwałtowna jak życiepotężne, dynamiczne „barokowe” formy zdają się rozsadzaćramy architektury, podporządkowują je sobie.
• Charakterystycznedla tego artysty są zaskakujące iluzjonistyczne efekty, bliskiebarokowym wykorzystujące prawa perspektywy skośnej.
• Malowidłazdają się wylewać z płaszczyzny, atakując widza lub wchłaniaćświat rzeczywisty.
• Eksperymentował w dziedzinie technik ściennych, zrezygnował z klasycznego freskuna korzyść nowych materiałów (piroxylina, mozonit, nitrdok).
• Dzieła:
  • Śmierćnajeźdźcom w Chile,
  • Alegoriarówności ras – Na Kubie.
  • Śmierćagresywna (1941-42),
  • Nowademokracja (1944-45),
  • Zmartwychwstałymw Chauhtēmoc Die Qua (1951).

Nasze czasy /1947/

• Dziełoznajduję się w Narodowym Instytucie Sztuk Pięknych w Madrycie.
• Atletycznapostać pozbawiona rysów głowa – kamieniem, wyciągająca kuwidzowi dłonie złączone gestem rozpaczy, błagania.

Rufino Tamaro /1899-1991/

• Czerpałze sztuki prekolumbijskiej i ludowej, którą studiował pracując wdziale etnograficznym Muzeum Antropologii.
• Zajmowałsię malarstwem sztalugowym i ściennym.
• Nastrójprac tego artysty jest tajemniczy, forma ostra niepokojąca.
• Pracowałw jednorodnej gamie barw, kształty geometryzował i tak deformował,że zdążają się odchodzić od natury, sięgając niekiedyabstrakcji.
• Słynneobrazy:
  • Amerykańskikontynent,
  • Noci dzień,
  • Zwierzęta(1941),
  • Zakochanispoglądający na niebo (1950),
  • Kosmicznystrach (1954),
  • Poezjalotu (1957),
• malowidłaścienne:
  • Narodzinynarodu- Meksyk dzisiejszy– Akademia Sztuk Pięknych w Meksyku (1950),
  • Prometeuszprzynoszący ogień – Biblioteka Uniwersytecka w Porta Rico,
  • Prometeusz– Gmach UNESCO w Paryżu (1958).

PODSUMOWANIE

• Ekspresjoniścimeksykańscy zapoczątkowali sztukę monumentalną, wyrosłą napodłożu rodzimych tradycji i przeznaczoną dla ludzi.
• Byliartystami rewolucyjnymi, zaangażowanymi politycznie, społecznie aich sztuka miała budzić świadomość narodową poprzez znajomośćwłasnej historii i walczyć o sprawiedliwość i wolność.

EKSPRESJONIZM WE FRANCJI

Chaim Soutine /1894-1943/

• Pochodziłz okolic Mińska.
• Od1911 r. przebywał w Paryzu.
• Licznepejzaże, martwe natury ze śledziami, odsłaniają wyobraźnietypowego ekspresjonisty, człowieka nadwrażliwego, samotnikaprzeżywającego obsesję śmierci, rozkładu, odrazy.
• Jegoprace:
  • Wariatka(1920),
• serie:
  • Cukierników,
  • Komunikantem,
  • Ministrantów,
  • Gromów.

Georges Rouault /1871-1958/

• Byłnajbliższy ekspresjonizmowi.
• Styltego artysty jest bardzo łatwy do rozpoznania: powierzchnia płótnaprzypomina witraż, rozjarzone pełne światła, mieniące sięplamy barwne okolone są czarnymi liniami kojarzącymi się zołowianymi ramkami szyb w witrażach.
• Artystaprzedstawia żebraków, prostytutki, nędzarzy, sceny z cyrków ikabaretów z siła wyrazu i goryczą właściwa ekspresjonistom, zwrażliwością człowieka wyczulonego na ludzką nędzę, samotnośći upodlenie.

Robotnik terminator /Klown

• PrzedstawieniSA przez artystę jak Chrystus w licznych jego pracach o tematycereligijnej z tą samą żarliwością, z mistycyzmem niemaluniesieniem.

• Niezwykłajest rola światła w obrazach Rouaulta, barwy płoną, żarzą sięjak utkane ze świetlnej materii.
• W1947 Rouault spalił ponad 300 obrazów, które uważał za nie dośćdoskonałe.
• Przykładydzieł:
  • Ulicznice(1903),
  • Parada(1907),
  • Para(1905),
  • Starykról (1916-36),
  • Pogrzeb(1930),
  • Święteoblicze,
  • Homodomini Lapus (1940-44),
  • NokturnChrześcijański (1952)
• ilustracje(akwaforty):
  • doKróla Ubu A. Jarry,
  • dopsalmu Miserere.
• barwneakwaforty:
  • Cyrk(1930),
  • Cyrkspadającej gwiazdy (1935),
  • Pasja(1936).