Sztuka XX wieku – Sztuka po II wojnie światowej cz. I

SZTUKA PO II WOJNIE ŚWIATOWEJ cz. I

WPROWADZENIE

• Drugawojna światowa zahamowała na kilka lat rozwój sztuki w Europie,natomiast ojczyzną wszystkich awangardowych kierunków ostatnichczterdziestu lat stały się Stany Zjednoczone.
• Doaktywizacji środowiska amerykańskiego, przyczynili się osiedlenitam artyści europejscy, m.in. Kurt Schwitters.
• Ekspresjonizmi nadrealizm okazały się najtrwalsze, przetrwały druga wojnęświatową i istnieją do dziś nie tylko w dziełach żyjącychjeszcze dawnych przedstawicieli, ale także w twórczości młodychartystów i nowych krajach.
• Dwudziestywiek zrodził wiele nowoczesnych technik w sztuce.
• Podrugiej wojnie, prócz tradycyjnej techniki olejnej, popularny stałsię akryl, a także techniki mieszane, montaże, asamblaże orazenvironment.
• Powstałtakże zupełnie nowy gatunek sztuki – happeningi.

INFORMEL (ABSTRAKCJONIZM– TASZYZM – ACTION PAINTING)

• Szerokimokreśleniem informel obejmuje się wszystkie rodzaje abstrakcjiniegeometrycznej w malarstwie, powstałe po II wojnie, mającecharakter spontanicznej, żywiołowej wypowiedzi.
• Praceowego kierunku powstały m.in. tak:
  • twórcyjeździli po płótnie, chodzili po nim, nawet tarzali sięzostawiając barwne ślady.
• Efekttrudnych do określenia, bezkształtnych, barwnych plam zostałwykorzystywany we francuskiej nazwie kierunku – taszyzm ( od latache – „plama”).
• Malarstwoto realizuje się w wyniku działań fizycznych o charakterze całejakcji, dlatego w ST. Zjednoczonych określa je nazwa actionpainting.
• Wpowstaniu takich obrazów ważna rolę odgrywał przypadek, alewidać też, że to nie przypadek zadecydował o ostatecznymkształcie kompozycji, z reguły otwartej, złożonej zbezkształtnych plam.
• Niemożna przewidzieć kształtu plamy, która powstaje w wynikuściekania czy rozchlapania farby, ale przez odpowiednie nachyleniePłotna czy inne działania, artysta tak długo szuka właściwegoefektu, ze przypadek przestaje tu być czynnikiem decydującym, maokreślone granice, często jest tylko impulsem dla wyobraźni.
• Sztukainformelu ma wiele wspólnego z automatyzmem występującym wdadaizmie i nadrealizmie.
• Początkikierunku przypadają na rok 1947 r., gdy kilku artystów (Wols,Bryen, Hartung, Mathieu) wystąpiło z pracami będącymi skrajnymprzeciwieństwem abstrakcjonizmu geometrycznego.
• Najwybitniejsiprzedstawiciele mieli za sobą malarstwo studyjne, dbali o jakościwarsztatowe, stosowali szlachetne materiały i techniki.
• Dlaniektórych ludzi informel stał się polem pseudoartystycznychdziałań, nie mających wiele wspólnego ze sztuka.
• Donajsłynniejszych przedstawicieli kierunku należeli:
  • AntonioTapies,
  • AlfredOtto Wolfgang Schulze – Battmann (pseu. Wols),
  • PaulJackson Pallock.

GRUPA „ZERO”

• Grupapowstała w Dusseldorfie w 1958 r. jako inicjatywa awangardymiędzynarodowej.
• ArtyściGrupy „Zero” uważali, że sztuka nie powinna wyodrębniać sięz życia jako twór odświętny, wyjątkowy, że jej obiekty niepowinny budzić zaangażowania emocjonalnego.
• Tworzonoreliefy z mechanicznie powtarzanych prefabrykatów, gromadzono stosypudeł, na wszelkie sposoby demonstrowano samo tworzywo noszącenieznaczne tylko ślady inwencji człowieka.
• Słynnaakcja Kleina Antropometrie(Paryż 1960):
  • przytowarzyszącej orkiestrze modelki zamykały się w błękitnejfarbie i odciskały ślady swych ciał na dużych ekranach.
• W1958 r. Klein zaprosił 2000 osób na wernisaż, poczym – poprzecięciu wstęgi – oczom zdumionej publiczności ukazały sięposte strzeżone ściany przez dwóch strażników, akcja zostałaprzerzucona na reakcje tłumu, na prowokowanie zdarzenie.
• Przedstawiciele:
  • GünterBecker,
  • Kusava,
  • LucioFontana,
  • YvesKlein.

HAPPENINGI

• Określenie„happening” czyli zdarzenie, przyjęło się po wystawieniuprzez amerykańskiego malarza Allana Kaprowa utworu o tylu 18zdarzeń w 6 częściach(Nowy Jork 1959).
• Happeningjest nowym rodzaje sztuki, jest zespołem akcji przebiegających wotwartej lub teatralnej przestrzeni, w niezbyt precyzyjnymokreślonym czasie.
• Tanowa forma w sztuce nie przewiduje żadnych sposobów utrwaleniajej, jest niepowtarzalna, możliwa do ukazania tylko raz, a całyjej sens leży w samym przebiegu.
• Whappeningu nie ma ciągłości akcji, narracji, anegdoty treściliterackich.
• Aktorzywykonują po Prost pewne czynności, nie Graja żadnej roli, niewcielają się w żadna postać wymyśloną przez autora.
• Tworzywemhappeningu jest codzienność, występują w nim zwykle przedmioty izwykli ludzie wykonujące poste banalne czynności w obojętny,zwykły sposób.
• Istniejąhappeningi wystawione w teatrach z tradycyjnym podziałem na scenęi widownie, inne maja charakter wspólnej zabawy, dopuszczają rolęprzypadku, a do akcji w pewnym momencie włączają sięspontanicznie widzowie.
• Rodowódhappeningu się ruchu Dada i pomysłów Duchampa.
• Ukazujesię rzeczy zwykłe, by przez sposób ich pokazania obedrzeć je zbanału.
• Upostaw happeningu są także kolaże i asamblaże, a przedewszystkim environment, czyli przestrzeń zaktywizowana plastycznie,w której porusza się widz.
• Przedstawicielamihappeningu byli:
  • JimDine,
  • RedGrooms,
  • ClaesOldenburg,
  • RobertWhitman.

POPULAR ART (SZTUKA POPULARNA, POP-ART- NOWY REALIZM)

• Początkipop-artu miały miejsce w Anglii 1956 r.
• ZAnglii pop-art. Przedostał się do Paryża.
• Właściwąojczyzną pop-artu stały się St. Zjednoczone, a głównym centrumNowy Jork.
• Wytworymasowej produkcji, tak częsty w pop-arcie motyw samochodu, czywizerunek wielkiego miasta, są podobnie realistyczne jak martwenatury, wnętrze i uliczki w obrazach holenderskich mistrzów wXVIII wieku, stanowią bowiem wierne odtworzenie powszechności.
• Mistrzowieholenderscy często uświęcali powszechność, pokazywali jejpiękno, tu natomiast chodzi o rejestr przejawów pospolitych,sytuacji banalnych.
• Zdarzasię, że dzieła pop-artu mają wymowę żartobliwą lub ironiczną,a artyści sterują wyobraźnią widza przez szczególnepodkreślenia, przez wybór motywów lub zmian konspektu przedmiotu.
• Dziełapop-arty są świadectwem istnienia tzw. kultury masowej, ukazujenp. powielone twarze współczesnych idoli, gwiazd filmowych,kompozytorów muzyki młodzieżowej, popularnych osobistości zeświata polityki.
• Wnowym realizmie istnieje także nurt krytyczny sięgający poproblematykę społeczna.
• Pop-art.W swych różnorodnych formach artystycznej wypowiedzi, ukazujeprawdę o naszym cywilizowanym świecie.
• Wnowym realizmie stosuje się różne techniki, są to:
  • kolaże,
  • asamblaże,
  • przedmiotygotowe,
  • environment,
  • technikidrukarskie,
  • wmalarstwie:
    • akryla Płotnie,
    • olej.
• Uderzającejest znakomite, precyzyjne wykonanie.
• Wtechnikach pop-artu widoczny jest rodowód dadaizmu i nadrealizmu.
• Wliteraturze, filmie, teatrze, sztukach plastycznych, muzycznych,zaczęły pojawiać się formy będące suchym zapisemrzeczywistości, pozbawionym komentarzy, przykłady:
  • filmA. Warhola Empire dający nieruchomą kamera relacje z wyglądunowojorskiego drapacza chmur,
  • książkaZimną krwią Trumana Capote’a – to relacja z morderstwadokonanego na rodzinie farmera, a złożyli je sami przestępcy,książka ta powstała z zapisu magnetofonowej,
  • wmuzyce wykorzystuje się rzeczywiste dźwięki z otaczającegoświata, powstał tzw. teatr faktu.
• Przedstawicielepop-artu:
  • RichardHamilton,
  • EduardoPadozzi,
  • AlainJacquet,
  • CésarBaldaccini,
  • EdwardKienholz,
  • RoyLichtenstein,
  • ClaesOldenburg,
  • AndyWarhol,
  • GeorgeRegal,
  • JasperJohns,
  • RobertRauschenberg.